Bạn đã bao giờ tự hỏi tại sao một số người dường như luôn biết cách nói chuyện, thuyết phục người khác và vượt qua khó khăn một cách dễ dàng? Câu trả lời có thể nằm ở cách họ vận hành bộ não và ngôn ngữ của mình. Đó chính là lúc Lập trình Tư duy Ngôn ngữ, hay NLP, bước vào câu chuyện.
NLP không phải là một lý thuyết suông hay một bộ môn hàn lâm xa vời. Nó là một bộ công cụ thực tế, được xây dựng dựa trên việc quan sát và mô hình hóa cách những người thành công suy nghĩ, giao tiếp và hành động. Nếu bạn muốn cải thiện kỹ năng giao tiếp, thấu hiểu bản thân và người khác hơn, thì đây là thứ bạn cần.
Tại sao NLP lại hữu ích đến vậy?
Điều làm nên sức hút của NLP nằm ở tính thực dụng của nó. Nó không hỏi bạn “tại sao” bạn gặp vấn đề, mà nó hỏi “làm thế nào” để bạn thay đổi nó. NLP giúp bạn cải thiện đáng kể khả năng giao tiếp và tạo ảnh hưởng. Bạn sẽ học cách lắng nghe tốt hơn, quan sát tinh tế hơn, và từ đó đưa ra những quyết định sáng suốt hơn.
Nói một cách đơn giản, NLP là thái độ tò mò về cách mọi thứ vận hành, đặc biệt là cách con người vận hành. Nó bắt đầu bằng sự tò mò, sau đó dẫn chúng ta đến việc nghiên cứu và mô hình hóa những người thành công trong nhiều tình huống khác nhau. Những mô hình này liên tục được kiểm tra và tinh chỉnh để mang lại kết quả thực tế.
“Lập trình tư duy ngôn ngữ” mỗi từ mang ý nghĩa gì?
Để hiểu sâu hơn, hãy cùng mổ xẻ ba từ tạo nên tên gọi của nó.
Thần kinh (Neuro) Kết nối với hệ thần kinh
“Neuro” liên quan đến hệ thần kinh của chúng ta. Thông tin mà chúng ta tiếp nhận qua các giác quan ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng thần kinh. Khi chúng ta cải thiện độ chính xác của việc tiếp nhận thông tin tức là lắng nghe tốt hơn và tinh ý hơn chúng ta trở nên cởi mở hơn với trải nghiệm của chính mình và của người khác. Điều này đồng nghĩa với việc bộ não của chúng ta có thông tin tốt hơn để đưa ra quyết định. Chúng ta cũng tăng cường khả năng giao tiếp hiệu quả, cả ở mức độ ý thức và vô thức.
Ngôn ngữ (Linguistic) Sức mạnh của lời nói
“Linguistic” là về ngôn ngữ. Khi chúng ta hiểu và nhận thức rõ hơn về ngôn ngữ, không chỉ là từ ngữ mà còn là cấu trúc, tốc độ nói, giọng điệu và nhịp điệu, chúng ta có được thông tin tốt hơn để đưa ra quyết định và giao tiếp. Một câu nói “Tôi ổn” có thể mang trăm nghĩa khác nhau tùy vào cách nó được thốt ra. NLP dạy bạn đọc được cả những thông điệp ẩn giấu đó.
Lập trình (Programming) Thói quen và cách thay đổi chúng
“Programming” ở đây ám chỉ những thói quen. Chúng ta phát triển thói quen, một số hữu ích, một số thì không. NLP dạy chúng ta cách phát triển và khuyến khích những thói quen có lợi, đồng thời giảm thiểu những thói quen kém hiệu quả. Nó giống như việc bạn có thể cài đặt lại “phần mềm” trong đầu mình vậy.
10 kỹ thuật NLP mạnh mẽ nhất bạn nên biết
Đã đến lúc khám phá những công cụ thực tế. Dưới đây là danh sách 10 kỹ thuật NLP hữu ích nhất mà bạn có thể bắt đầu áp dụng ngay hôm nay.
10. Ngắt trạng thái (State Interrupt)
Bạn là con người, tôi cũng vậy. Chúng ta tương tác với những con người khác, và điều đó chắc chắn sẽ kéo theo những kịch tính, cảm xúc và đôi khi là sự khó chịu.
Kỹ thuật Ngắt trạng thái là một công cụ mạnh mẽ để ngăn chặn những trạng thái cảm xúc đang chạy vượt tầm kiểm soát, phá vỡ xung đột hoặc giảm leo thang căng thẳng. Nó hoàn hảo để làm việc với chính bạn, với tư cách là một bậc cha mẹ, người giúp đỡ người khác hay một nhà lãnh đạo. Hãy tưởng tượng một đứa trẻ đang ăn vạ. Thay vì quát mắng, một câu hỏi ngớ ngẩn như “Ủa, con có thấy con khủng long màu hồng bay qua đây không?” có thể đủ để ngắt cơn giận dữ và đưa đứa trẻ vào một trạng thái tinh thần mới.
9. Xoay chuyển cảm xúc (Spinning Feelings)
Đây là một kỹ thuật cực kỳ thú vị và không đòi hỏi bạn phải có bằng tiến sĩ NLP mới sử dụng được. Từ lâu, con người đã nói về cảm xúc của mình bằng những cảm nhận thể chất. “Tôi cảm thấy sợ hãi trong lòng”, “Tôi vui muốn phát điên lên”, hoặc “Tôi đang yêu, tôi cảm thấy như đang lơ lửng trên mây”.
Kỹ thuật Xoay chuyển cảm xúc thừa nhận rằng cảm xúc không dừng lại hay ngủ yên, chúng phải di chuyển. Khi ai đó nói họ đang thất vọng, tức giận hay vui sướng tột độ, điều thực sự xảy ra là người đó, thường ngoài nhận thức của họ, đang tạo ra hoạt động sinh ra cảm xúc đó, và nó được cảm nhận trong cơ thể. Họ càng lặp lại nó, cơ thể họ càng giỏi trong việc tạo ra và duy trì cảm xúc đó. Với kỹ thuật này, chúng ta muốn biết cảm xúc đó bắt đầu từ đâu, nó di chuyển thế nào và đi đâu. Bằng cách thay đổi hướng đi hoặc tốc độ của “dòng chảy” cảm xúc đó, bạn có thể thay đổi trải nghiệm của chính mình.
8. Neo (Anchoring)
Neo là quá trình học tập, là cách hai thứ được liên kết với nhau trong hệ thần kinh của chúng ta. Bạn có một bài hát “neo” bạn vào một kỷ niệm đẹp. Một mùi hương có thể “neo” bạn về tuổi thơ. Với kỹ thuật này, bạn có thể phá vỡ các vấn đề hoặc kích hoạt một trạng thái giàu năng lực ngay khi bạn cần.
7. Phá vỡ neo (Collapsing Anchors)
Đây là một biến thể mạnh mẽ của kỹ thuật neo. Phá vỡ neo là nơi bạn kết hợp hai trạng thái lại với nhau, thường là một trạng thái phản ứng hạn chế (ví dụ: sợ hãi khi ở gần sếp) và đưa vào một trạng thái giàu năng lực mạnh mẽ (ví dụ: cười vỡ bụng) vào đúng thời điểm họ bắt đầu trải nghiệm cảm xúc vấn đề. Kết quả là, phản ứng sợ hãi ban đầu bị “xâm chiếm” bởi niềm vui, và nó mất đi sức mạnh.
6. Ngưỡng chịu đựng (Threshold Pattern) Cú nổ tung sự ép buộc
Tâm trí và cơ thể chúng ta đôi khi bị mắc kẹt trong một vòng lặp. Cùng một kiểu hành vi, suy nghĩ, cảm xúc hoặc hành động lặp đi lặp lại, và dường như nó nằm ngoài tầm kiểm soát của chúng ta.
Kỹ thuật Ngưỡng chịu đựng, còn được gọi là “cú nổ tung sự ép buộc”, là công cụ bạn chọn để khiến tâm trí và cơ thể của một người hoàn toàn chán ngấy với việc làm đi làm lại cùng một điều cũ đang làm họ kiệt sức hoặc không còn phục vụ họ nữa. Nó đẩy hành vi đó đến một điểm bùng nổ, nơi nó tự sụp đổ.
5. Đường thời gian (Timeline)
Bằng cách làm việc với cảm nhận về thời gian và tạo ra một “đường thời gian” ảo, chúng ta có thể giúp mọi người tương tác với ký ức về các sự kiện, tiếp cận những nguồn lực cũ, gieo mầm thay đổi trong quá khứ của họ, và tổng quát hóa những thay đổi đó xuyên suốt từ quá khứ đến hiện tại và tương lai. Như Richard Bandler, một trong những người sáng lập NLP, đã nói một cách hùng hồn: “Không bao giờ là quá muộn để có một tuổi thơ hạnh phúc.” Nhiều người nghĩ đường thời gian là một công cụ thay đổi trực quan, nhưng bạn thực sự có thể sử dụng nó một cách kín đáo và trong trò chuyện.
4. Mẫu đọc suy nghĩ (Mind Reading Pattern)
Kỹ thuật nhỏ nhưng tuyệt vời này đến từ Mô hình Siêu (Meta Model) và là một trong 12 mẫu tạo nên mô hình đó. Mẫu đọc suy nghĩ có thể thay đổi hoàn toàn một tình huống. Sự khác biệt lớn giữa những người giải quyết vấn đề nhanh chóng và những người không làm được thường nằm ở chất lượng tư duy của họ.
Khi ai đó nói “Tôi biết anh ấy ghét tôi”, đó không phải là một sự thật, mà là một “sự đọc suy nghĩ”. Kỹ thuật này dạy bạn cách thách thức những suy diễn như vậy một cách tinh tế, giúp người nói nhận ra rằng họ đang tự tạo ra câu chuyện trong đầu. Bạn có thể sử dụng nó ở bất cứ đâu và nó có nhiều công dụng khác trong thuyết phục và tạo ảnh hưởng.
3. Kỹ thuật Swish
Sẽ thật tuyệt nếu bạn có thể điều khiển tâm trí mình đi đến nơi bạn muốn ngay khi cần, đúng không? Kỹ thuật Swish là một quy trình mạnh mẽ để thay thế một thói quen hoặc phản ứng không mong muốn bằng một phản ứng mong muốn. Ví dụ, thay vì với lấy điện thoại mỗi khi có thông báo, bạn có thể “swish” hình ảnh đó đi và thay vào đó là hình ảnh bạn đang tập trung làm việc hiệu quả.
2. Tái khung (Reframing)
Richard Bandler và John Grinder đã viết hẳn một cuốn sách về nó. Tái khung là quá trình thay đổi khung tham chiếu mà một người sử dụng để thay đổi ý nghĩa của một sự việc. Việc đóng khung có thể xảy ra ở cả cấp độ ngôn ngữ và phi ngôn ngữ. Chúng ta có thể tái khung nội dung hoặc bối cảnh. Điều kỳ diệu của các khung là với con mắt và tai chưa được đào tạo, chúng vô hình, chúng chỉ đơn giản là được cảm nhận. Một người nói “Tôi thất bại rồi”. Bạn có thể tái khung: “Bạn vừa tìm ra một cách không hiệu quả. Đó là một bài học tuyệt vời!”
1. Khuôn khổ (Framing) Kỹ thuật số một
Nếu phải chọn một kỹ thuật quan trọng nhất, đó chính là Khuôn khổ. Bởi vì mọi thứ chúng ta trải nghiệm đều được đặt trong một khuôn khổ nào đó. Kỹ thuật này không chỉ là một công cụ, nó là nền tảng. Làm chủ việc thiết lập và thay đổi khuôn khổ là làm chủ cách bạn nhìn nhận thế giới và cách người khác nhìn nhận thế giới thông qua bạn.
Bắt đầu hành trình NLP của bạn
Mười kỹ thuật trên chỉ là phần nổi của tảng băng NLP. Điều tuyệt vời là bạn không cần phải nhớ hết tất cả để bắt đầu. Hãy chọn một kỹ thuật, như Ngắt trạng thái hay Tái khung, và thực hành nó trong cuộc sống hàng ngày. Bạn sẽ ngạc nhiên về sự thay đổi trong giao tiếp và nhận thức của mình.
NLP không phải là một phép màu, nhưng nó là một bộ kỹ năng có thể học được. Và giống như bất kỳ kỹ năng nào, nó đòi hỏi sự luyện tập. Hãy bắt đầu với sự tò mò, quan sát cách bạn và mọi người xung quanh vận hành. Đó là bước đầu tiên để làm chủ cuộc chơi tư duy và ngôn ngữ của chính bạn.
